CHIANG MAI UNIVERSITY
งานวิจัยอาจารย์คณะแพทย์ มช.ค้นพบประสิทธิภาพไล่ยุงจากสารสกัดเหง้าโกฐหัวบัว
โดย | 17 มิ.ย. 2558

อาจารย์คณะแพทย์ มช.ค้นพบประสิทธิภาพไล่ยุงจากสารสกัดเหง้าโกฐหัวบัวสามารถใช้ป้องกันยุงกัดทดแทน DEET ซึ่งเป็นสารเคมีสังเคราะห์

 

อาจารย์คณะแพทย์ มช. และนักศึกษาปริญญาโทจากภาควิชาปรสิตวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มช. ได้ค้นพบประสิทธิภาพไล่ยุงของสารสกัดเหง้าโกฐหัวบัว จากการคัดกรองพืชสมุนไพรพื้นบ้านจำนวน 15 ชนิด  ซึ่งในอนาคตสามารถนำไปพัฒนาเป็นสารไล่ยุงธรรมชาติชนิดใหม่ที่มีความปลอดภัยและเป็นมิตรต่อผู้ใช้ ผศ.ดร.อนุลักษณ์  จันทร์คำ  อาจารย์ประจำภาควิชาปรสิตวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มช. พร้อมทีมวิจัยและนักศึกษาปริญญาโท-เอกของภาควิชาฯ ได้ทำการศึกษาวิจัยเรื่องยุงพาหะนำโรคและผลิตภัณฑ์ธรรมชาติในการควบคุมและป้องกันยุงพาหะนำโรคมาโดยตลอด  สำหรับงานวิจัยครั้งนี้ได้คัดเลือกพืชสมุนไพรจำนวน 15 ชนิด ได้แก่ ส้มป่อย มะตูม โกฐสอ คำแสด สาบเสือ อัญชัน คาวพลู ผกากรอง โกฐหัวบัว แมงลัก โหระพา โกฐน้ำเต้า โกฐกระดูก แฝกหอม และกระทือ มาสกัดน้ำมันหอมระเหยโดยการกลั่นด้วยไอน้ำ และสกัดด้วยตัวทำละลายเคมีได้เป็นสารสกัดเอทานอลและสารสกัดเฮกเซน จากนั้นคัดกรองประสิทธิภาพการป้องกันยุงกัดของน้ำมันหอมระเหยและสารสกัดจากพืชดังกล่าวกับยุงลายบ้าน โดยใช้คนเป็นเหยื่อล่อ

จากผลการทดลองพบว่าสมุนไพรที่มีประสิทธิภาพไล่ยุงสูงสุดคือสารสกัดเฮกเซนจากเหง้าโกฐหัวบัว ที่มีระยะเวลาป้องกันยุงกัดเท่ากับ 6.5 ชั่วโมง ถือว่ามีประสิทธิภาพเทียบเท่ากับ DEET ซึ่งเป็นสารเคมีไล่ยุงมาตรฐานที่นิยมใช้และมีวางขายแพร่หลายตามท้องตลาด โดยในการทดลองครั้งนี้ DEET สามารถป้องกันยุงกัดได้นาน 6.25 ชั่วโมง ตลอดระยะเวลาที่ทำการศึกษาไม่พบอาการระคายเคือง หรืออาการแพ้ใดๆ ในอาสาสมัครที่เข้ารับการทดสอบ

ในอนาคตคาดว่าจะสามารถพัฒนาสารสกัดจากเหง้าโกฐหัวบัวเพื่อผลิตเป็นสารไล่ยุงทางเลือกจากธรรมชาติที่มีประสิทธิภาพและมีความปลอดภัยสูง สามารถใช้ทดแทนสารเคมีไล่ยุงชนิดต่างๆ โดยเฉพาะ DEET ที่มีอยู่ในท้องตลาดปัจจุบันได้